نور آبی موبایل و کامپیوتر چه تاثیری روی چشم دارد؟

نور آبی موبایل و کامپیوتر چه تاثیری روی چشم دارد؟

امروزه بخش بزرگی از زندگی ما مقابل صفحه‌نمایش‌ها می‌گذرد؛ از موبایل و لپ‌تاپ گرفته تا تبلت، تلویزیون و مانیتورهای کاری. همین موضوع باعث شده اصطلاح «نور آبی» یا Blue Light بیشتر از گذشته شنیده شود و بسیاری از افراد درباره تاثیر آن روی سلامت چشم سوال داشته باشند.

اما واقعاً نور آبی چیست؟  
آیا نور موبایل و کامپیوتر به چشم آسیب می‌زند؟  
و آیا عینک‌های بلوکات یا فیلتر نور آبی واقعاً مفید هستند؟

در این مقاله، تاثیر نور آبی روی چشم را به‌صورت علمی و کاربردی بررسی می‌کنیم.

نور آبی چیست؟

نور آبی بخشی از طیف نور مرئی است که طول موج کوتاه‌تر و انرژی بیشتری نسبت به بسیاری از رنگ‌های دیگر دارد. خورشید اصلی‌ترین منبع نور آبی است، اما امروزه نمایشگرهایی مثل:

- موبایل
- لپ‌تاپ
- مانیتور
- تلویزیون
- تبلت
- چراغ‌های LED

هم مقدار قابل توجهی نور آبی تولید می‌کنند.

آیا نور آبی برای چشم مضر است؟

خود نور آبی به‌تنهایی لزوماً خطرناک نیست؛ اما مشکل اصلی، میزان و مدت زمان مواجهه ما با صفحه‌نمایش‌هاست. در واقع، استفاده طولانی‌مدت از موبایل و کامپیوتر می‌تواند باعث مجموعه‌ای از علائم شود که به آن Digital Eye Strain یا خستگی دیجیتال چشم گفته می‌شود. این علائم شامل موارد زیر هستند:

- خستگی چشم
- خشکی چشم
- تاری دید موقت
- سوزش چشم
- حساسیت به نور
- سردرد
- احساس سنگینی چشم
- اختلال خواب

چرا کار با موبایل و لپ‌تاپ باعث خستگی چشم می‌شود؟

بسیاری تصور می‌کنند فقط نور آبی عامل خستگی چشم است؛ اما در حقیقت چند عامل همزمان باعث این مشکل می‌شوند:

کاهش پلک زدن

هنگام کار با نمایشگر، تعداد پلک زدن کاهش پیدا می‌کند و همین موضوع باعث خشکی سطح چشم می‌شود.

تمرکز طولانی روی فاصله نزدیک

استفاده مداوم از موبایل و لپ‌تاپ باعث فشار روی عضلات تطابق چشم می‌شود.

نور زیاد و کنتراست صفحه

روشنایی زیاد نمایشگر و محیط نامناسب می‌تواند خستگی بینایی را بیشتر کند.

نور آبی

نور آبی به دلیل انرژی بالاتر، ممکن است در استفاده طولانی‌مدت باعث احساس خستگی و فشار بیشتر روی چشم شود.

تصویر  ۱

فردی در محیط تاریک در حال کار با لپ‌تاپ و موبایل با نور آبی ملایم روی صورت

آیا نور آبی باعث آسیب دائمی به چشم می‌شود؟

تا امروز، شواهد قطعی علمی مبنی بر اینکه نور آبی نمایشگرها باعث آسیب دائمی شبکیه در استفاده معمول روزمره می‌شود، وجود ندارد. اما نکته مهم اینجاست که استفاده طولانی و بدون استراحت از صفحه‌نمایش‌ها می‌تواند کیفیت بینایی و راحتی چشم را تحت تاثیر قرار دهد.‌ به بیان ساده‌تر:
مشکل اصلی بیشتر «سبک استفاده» از نمایشگرهاست تا خود نور آبی.

از آنجایی که در دنیای امروز، کار و سبک زندگی ما با استفاده از وسایل دیجیتال گره خورده است، اصلا سبک استفاده تا حدی غیر ممکن بوده و راهکار اصلی، در استفاده از تجهیزات مخصوص مانند عینک های مخصوص کار با کامپیوتر و موبایل خلاصه می‌شود.

تاثیر نور آبی روی خواب چیست؟

یکی از مهم‌ترین تاثیرات نور آبی، اختلال در چرخه خواب است. نور آبی می‌تواند ترشح ملاتونین را کاهش دهد؛ هورمونی که بدن برای خواب طبیعی به آن نیاز دارد. به همین دلیل استفاده از موبایل یا لپ‌تاپ قبل از خواب ممکن است باعث:

- دیرتر خوابیدن
- کاهش کیفیت خواب
- خواب سبک‌تر
- خستگی روز بعد

شود.

آیا عینک بلوکات یا فیلتر نور آبی مفید است؟

عدسی‌های بلوکات یا بلوکنترل برای کاهش بخشی از نور آبی طراحی شده‌اند. این عدسی‌ها در بعضی باعث موارد زیر شوند:

- کاهش خستگی چشم
- راحتی بیشتر هنگام کار طولانی
- کاهش خیرگی صفحه
- تجربه دید آرام‌تر

البته میزان تاثیر آن می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. استفاده از این عینک ها به عنوان راهی تایید شده و تجویز شده توسط متخصصان چشم است تا چشم بتواند در محیطی غیر استاندارد که در آن قرار گرفته است، به شکلی طبیعی فعالیت کرده و آسیب‌های ناشی از ورود نور آبی از صفحات نمایشگر را متحمل نشود.

تفاوت بلوکات و آنتی‌رفلکس چیست؟

بعضی افراد تصور می‌کنند عدسی بلوکات همان آنتی‌رفلکس است؛ اما این دو تفاوت دارند. عدسی های آنتی‌رفلکس (AR Coating)
بازتاب نور را کاهش می‌دهد و باعث شفافیت بهتر دید می‌شود اما بلوکات یا بلوکنترل تمام یا بخشی از نور آبی را فیلتر می‌کند. بسیاری از عدسی‌های مدرن، هر دو ویژگی را همزمان دارند.

تصویر ۲

مقایسه دید با عدسی معمولی و عدسی بلوکات هنگام کار با لپ‌تاپ

چطور هنگام کار با موبایل و کامپیوتر کمتر به چشم فشار بیاوریم؟

قانون 20-20-20 را رعایت کنید

هر 20 دقیقه، به مدت 20 ثانیه به نقطه‌ای در فاصله حدود 20 فوت (6 متر) نگاه کنید.

نور محیط را تنظیم کنید

محیط خیلی تاریک یا خیلی روشن می‌تواند فشار چشم را بیشتر کند.

فاصله مناسب با مانیتور را حفظ کنید

نمایشگر بهتر است حدود 50 تا 70 سانتی‌متر از چشم فاصله داشته باشد.

پلک زدن را فراموش نکنید

پلک زدن کافی به مرطوب ماندن سطح چشم کمک می‌کند.

قبل از خواب کمتر از موبایل استفاده کنید

به‌خصوص در یک تا دو ساعت قبل از خواب.

---

آیا همه افراد به عینک بلوکات نیاز دارند؟

خیر. اما افرادی که روزانه ساعت‌های زیادی با موبایل، لپ‌تاپ یا مانیتور کار می‌کنند، با عدسی‌های بلوکات یا بلوکنترل احساس راحتی بیشتری دارند. هرچند تمارین گفته شده می تواند به عدم خشکی چشم کمک شایانی کند، اما در نهایت این عدسی ها می توانند با لایه های پیشرفته، مانع از ورود این نور به چشم شوند. این موضوع مخصوصاً برای:

- کارمندان
- دانشجویان
- گیمرها
- تولیدکنندگان محتوا
- برنامه‌نویسان
- طراحان
- افرادی که ساعات زیادی با نمایشگر کار می‌کنند

بیشتر مطرح می‌شود.

---

 تصویر  ۳

فردی با عینک بلوکات در محیط کاری مینیمال و مدرن

جمع‌بندی

نور آبی بخشی طبیعی از نور مرئی است و نمایشگرهای دیجیتال نیز آن را تولید می‌کنند. اگرچه هنوز شواهد قطعی درباره آسیب دائمی نور آبی نمایشگرها وجود ندارد، اما استفاده طولانی‌مدت از موبایل و کامپیوتر می‌تواند باعث خستگی چشم، خشکی، سردرد و اختلال خواب شود. مدیریت زمان استفاده از نمایشگر، رعایت اصول مراقبت از چشم و استفاده از عدسی‌های مناسب می‌تواند تجربه راحت‌تری برای چشم ایجاد کند.

در فروشگاه ستیا می‌توانید انواع عدسی‌های بلوکات، بلوکنترل و عینک‌های مخصوص کار با کامپیوتر را بررسی و متناسب با سبک استفاده روزمره خود انتخاب کنید.

سوالات متداول

• آیا نور آبی موبایل چشم را ضعیف می‌کند؟

شواهد قطعی برای ضعیف شدن دائمی چشم وجود ندارد، اما استفاده طولانی از نمایشگرها می‌تواند باعث خستگی و فشار بینایی شود.

• عینک بلوکات واقعاً موثر است؟

در بسیاری از افراد، عدسی‌های بلوکات باعث راحتی بیشتر و کاهش خستگی چشم هنگام کار طولانی با نمایشگر می‌شوند.

• نور آبی باعث بی‌خوابی می‌شود؟

نور آبی می‌تواند ترشح ملاتونین را کاهش دهد و کیفیت خواب را تحت تاثیر قرار دهد؛ مخصوصاً هنگام استفاده از موبایل قبل از خواب.

• آیا همه به عینک بلوکات نیاز دارند؟

خیر. اما افرادی که ساعات بیشتری با کامپیوتر و موبایل فعالیت دارند، از عینک بلوکات و بلوکنترل سود بیشتری خواهند برد.